Roczne rozliczenie składki zdrowotnej to jeden z ważniejszych obowiązków przedsiębiorcy po zakończeniu roku. Dotyczy każdej osoby prowadzącej działalność gospodarczą – niezależnie od formy opodatkowania czy tego, czy działalność jest nadal prowadzona. W 2026 roku to rozliczenie nadal może oznaczać dopłatę albo nadpłatę, dlatego warto wiedzieć, jak wygląda w praktyce, jakie są terminy i na co szczególnie zwrócić uwagę.
Rozliczenie roczne polega na porównaniu tego, ile składek zostało faktycznie zapłaconych w trakcie roku, z ich ostateczną wysokością wyliczoną na podstawie rzeczywistego dochodu lub przychodu. W ciągu roku składka zdrowotna jest opłacana na bieżąco, najczęściej na podstawie dochodu osiągniętego w poprzednim miesiącu.
W praktyce bardzo często pojawiają się różnice. Wynika to między innymi ze zmiennych dochodów w poszczególnych miesiącach, przekroczenia progów przychodów przy ryczałcie czy zmian w trakcie roku. Roczne rozliczenie pozwala te różnice uporządkować i ostatecznie zamknąć i zamknąć cały rok. Jeżeli okaże się, że składki były zbyt niskie, konieczna jest dopłata. Należy ją opłacić do 20 maja, razem ze składkami za kwiecień.
Zdarza się również sytuacja odwrotna – gdy składki były zawyżone. Wtedy powstaje nadpłata, którą można albo zaliczyć na przyszłe zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albo odzyskać na wskazane konto bankowe.
Zawieszenie lub zakończenie działalności a obowiązek rozliczenia
Wielu przedsiębiorców zakłada, że zawieszenie lub zamknięcie działalności automatycznie kończy wszystkie obowiązki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku rocznego rozliczenia składki zdrowotnej tak to nie działa.
Obowiązek rozliczenia dotyczy okresu, w którym działalność była faktycznie prowadzona i osiągane były dochody lub przychody. To oznacza, że nawet jeśli firma została zawieszona w trakcie roku albo całkowicie zakończona, rozliczenie roczne nadal trzeba wykonać. W praktyce wygląda to tak, że przedsiębiorca powinien złożyć deklarację ZUS DRA za kwiecień kolejnego roku i ująć w niej wszystkie miesiące prowadzenia działalności. Nie ma znaczenia, że w momencie składania deklaracji firma już nie funkcjonuje.
Szczególnie często problem pojawia się przy działalnościach zamkniętych w pierwszej połowie roku. Wiele osób nie wraca już do tematu po likwidacji firmy, zakładając, że wszystko zostało rozliczone na bieżąco. Tymczasem roczne rozliczenie jest odrębnym obowiązkiem i jego brak może skutkować powstaniem zaległości w ZUS. Warto więc potraktować to rozliczenie jako ostatni etap zamykający dany rok – niezależnie od tego, czy działalność jest nadal prowadzona, zawieszona, czy już zakończona.
Zmiana formy opodatkowania a składka zdrowotna
Zmiana formy opodatkowania to moment, który wpływa nie tylko na sposób rozliczania podatku, ale również na składkę zdrowotną. Choć decyzja podejmowana jest na początku roku, jej skutki bardzo często widoczne są dopiero przy rocznym rozliczeniu.
W praktyce taka zmiana może prowadzić do konieczności dopłaty składki zdrowotnej. Dobrym przykładem jest przejście z zasad ogólnych na ryczałt. W takiej sytuacji składka za styczeń liczona jest już według zasad ryczałtu, natomiast w rozliczeniu rocznym trzeba jeszcze uwzględnić dochód osiągnięty w grudniu poprzedniego roku. To właśnie od tego dochodu może pojawić się dodatkowa składka do zapłaty.
Dla wielu przedsiębiorców jest to zaskoczenie, ponieważ wszystkie bieżące składki były opłacane na czas. Wynika to jednak z tego, że składka zdrowotna rozliczana jest w ujęciu rocznym, a zmiana formy opodatkowania nie zamyka wcześniejszego okresu. Dochody z poprzednich miesięcy nadal podlegają rozliczeniu według zasad, które wtedy obowiązywały.
Aktualne kwoty składki zdrowotnej w 2026 roku
Obowiązują nowe wartości składki zdrowotnej, które należy uwzględnić przy rozliczeniach rocznych w 2027 roku. W przypadku skali podatkowej oraz podatku liniowego składka nadal liczona jest jako procent dochodu, jednak obowiązuje minimalna miesięczna kwota wynosząca 432,54 zł (od lutego 2026 r.). Oznacza to, że nawet przy niskich dochodach składka nie może być niższa niż ta wartość.
Dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem wysokość składki zależy od poziomu rocznych przychodów i w 2026 roku wynosi odpowiednio:
- do 60 000 zł przychodu – 498,35 zł miesięcznie,
- od 60 000 zł do 300 000 zł – 830,58 zł miesięcznie,
- powyżej 300 000 zł – 1 495,04 zł miesięcznie.
W trakcie roku przekroczenie danego progu przychodów powoduje zmianę wysokości składki, dlatego roczne rozliczenie pozwala ostatecznie sprawdzić, czy była ona opłacana prawidłowo przez cały rok.
Dlaczego roczne rozliczenie składki zdrowotnej jest tak ważne?
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej to obowiązek, którego nie można pominąć – niezależnie od tego, czy działalność była prowadzona przez cały rok, zawieszona czy zakończona. Wymaga ono dokładności, szczególnie w sytuacjach takich jak zmiana formy opodatkowania, ponieważ to właśnie wtedy najczęściej pojawiają się różnice w rozliczeniach.
Jeżeli w wyniku rozliczenia powstanie niedopłata, należy ją uregulować do 20 maja. W przypadku nadpłaty możliwe jest wystąpienie o jej zwrot lub zaliczenie jej na poczet przyszłych składek. Prawidłowo przygotowane rozliczenie pozwala uniknąć niepotrzebnych kosztów i daje pewność, że wszystkie zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostały rozliczone w prawidłowy sposób.
Jeżeli chcesz mieć pewność, że Twoje zobowiązania są rozliczane prawidłowo, skontaktuj się z naszym biurem rachunkowym!
