Rozliczenie roczne PIT to dla wielu podatników także szansa na realne oszczędności. W ostatnich latach przepisy podatkowe w Polsce ulegały licznym zmianom, a jednocześnie wciąż istnieje wiele ulg, które są rzadko wykorzystywane – często z powodu braku wiedzy. Przedstawiamy najważniejsze zmiany w PIT oraz mniej znane preferencje podatkowe, które warto uwzględnić przy składaniu deklaracji.
Podatnicy rozliczający się według 19% stawki liniowej mogą skorzystać z podwyższonego limitu odliczenia składki zdrowotnej od dochodu, zmianie ulega limit maksymalny składki na ubezpieczenie zdrowotne, która może być odliczana od dochodu przez podatników rozliczających się liniowo. W ich przypadku limit ten w 2026 r. (zeznanie składane w 2027 r.) ulega podwyższeniu do 14.100 zł (poprzednio odliczenie wynosiło 12.900 zł).
Każde zwiększenie limitu oznacza realną korzyść finansową.
Odliczenie wpłat na IKZE – nowe, podwyższone limity
Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) nadal pozostaje jednym z najefektywniejszych narzędzi optymalizacji podatkowej. W 2026 roku obowiązują następujące limity wpłat:
- 11 304,00 zł – dla osób fizycznych,
- 16 956,00 zł – dla osób prowadzących działalność gospodarczą.
Wpłaty na IKZE można odliczyć od dochodu, co bezpośrednio zmniejsza podstawę opodatkowania. Im wyższy dochód i próg podatkowy, tym większa korzyść z wykorzystania IKZE. To rozwiązanie szczególnie opłacalne dla przedsiębiorców oraz osób osiągających wysokie dochody.
Działalność nierejestrowana: zmiana sposobu liczenia limitu
Istotną zmianą jest sposób ustalania limitu przychodów dla działalności nierejestrowanej. Był limit liczony miesięcznie. A teraz jest limit liczony kwartalnie. Zmiana ta daje większą elastyczność osobom osiągającym nieregularne przychody, np. freelancerom czy osobom dorabiającym sezonowo.
Przychody z działalności nierejestrowanej:
- nadal wykazywane są w zeznaniu rocznym,
- klasyfikowane są jako przychody z innych źródeł.
Nowe zasady pozwalają uniknąć sytuacji, w której jednorazowy wyższy przychód w jednym miesiącu powodował konieczność rejestracji działalności gospodarczej.
Mało znane ulgi podatkowe
Ulga na powrót (tzw. ulga dla powracających)
Ulga na powrót to preferencja podatkowa dla osób, które wcześniej mieszkały za granicą i przenoszą swoją rezydencję podatkową z powrotem do Polski. Podatnik może skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego do kwoty 85 528 zł rocznie.
Ulga obowiązuje przez 4 kolejne lata podatkowe. Z ulgi mogą skorzystać osoby, które:
- mieszkały za granicą i tam miały rezydencję podatkową,
- wracają do Polski i ponownie stają się polskimi rezydentami podatkowymi,
- miały wcześniej związki z Polską (np. obywatelstwo, wcześniejsze zamieszkanie).
Osoby, które nigdy wcześniej nie były związane z Polską, co do zasady nie mogą skorzystać z ulgi.
Zwolnienie dotyczy przychodów z:
- umowy o pracę,
- umowy zlecenia,
- działalności gospodarczej (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt).
Ulga dla pracujących seniorów
Ulga ta dotyczy osób, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie pobierają emerytury ani renty, mimo że mają do nich prawo. Z ulgi mogą skorzystać:
- kobiety po ukończeniu 60 lat,
- mężczyźni po ukończeniu 65 lat.
Podatnik może skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego do kwoty 85 528 zł rocznie. Jeśli przychód przekroczy 85 528 zł, nadwyżka może dodatkowo skorzystać z kwoty wolnej 30 000 zł.
Jeśli senior pobiera emeryturę:
- ulga dla pracujących seniorów nie przysługuje,
- obowiązuje tylko standardowa kwota wolna 30 000 zł (łączna dla wszystkich dochodów, w tym emerytury).
Zwolnienie dotyczy przychodów z:
- umowy o pracę,
- umowy zlecenia,
- działalności gospodarczej (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt).
Ulga dla rodzin 4+
Podatnicy wychowujący co najmniej czworo dzieci mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego do kwoty 85 528 zł rocznie na osobę.
Z ulgi mogą skorzystać:
- każdy rodzic lub opiekun oddzielnie np. małżeństwo: 2 × 85 528 zł,
- dodatkowo każdej osobie przysługuje kwota wolna 30 000 zł.
Zwolnienie dotyczy przychodów z:
- umowy o pracę,
- umowy zlecenia,
- działalności gospodarczej (skala, liniowy, ryczałt).
Najważniejsze zasady:
- ulga przysługuje w pełnej wysokości za cały rok,
- nie ma znaczenia, kiedy w roku urodzi się czwarte dziecko – nawet pod koniec roku,
- obejmuje wszystkie przychody z całego roku, także sprzed momentu narodzin dziecka,
- jeśli dziecko kończy 25 lat w trakcie roku ulga przysługuje, jeśli spełniało warunki choć przez jeden dzień,
- można jednocześnie korzystać z ulgi prorodzinnej, czyli odliczenia od podatku kwoty zależnej od ilości wychowywanych dzieci.
Ulga na wojskowych, żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej i Aktywnej Rezerwy
Ulga dotyczy przedsiębiorców, którzy zatrudniają żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej i Aktywnej Rezerwy. Najważniejsze zasady
- ulga przysługuje pracodawcy, a nie pracownikowi,
- dotyczy tylko zatrudnienia na umowę o pracę,
- obejmuje przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej (nie dotyczy podatku liniowego ani ryczałtu),
- pracownik musi otrzymywać co najmniej minimalne wynagrodzenie.
Przedsiębiorca może odliczyć określoną kwotę na każdego zatrudnionego żołnierza spełniającego warunki. Od 1 stycznia 2025 roku możliwe jest korzystanie z odliczenia od podstawy opodatkowania kwoty:
- 12 000 złotych, jeżeli zatrudniony pełni co najmniej 1 rok nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie.
- 15 000 złotych, jeżeli zatrudniony pełni co najmniej 2 lata nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie.
- 18 000 złotych, jeżeli zatrudniony pełni co najmniej 3 lata nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie.
- 21 000 złotych, jeżeli zatrudniony pełni co najmniej 4 lata nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie,
- 24 000 złotych, jeżeli zatrudniony pełni co najmniej 5 lat nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie.
Zmiany w przepisach PIT wprowadzają zarówno uproszczenia, jak i nowe obowiązki. Jednocześnie system podatkowy oferuje szereg ulg, które – odpowiednio wykorzystane –mogą znacząco obniżyć wysokość podatku. Kluczowe jest jednak ich prawidłowe zastosowanie i znajomość aktualnych przepisów.
