Środki trwałe to pojęcie ściśle związane z działalnością gospodarczą, a jednak, odpowiednia ich kwalifikacja często nastręcza trudności – i to nie tylko początkującym przedsiębiorcom. Odpowiadamy na często pojawiające się wątpliwości.
Kwestie dotyczące środków trwałych regulują normy prawne ustawy o rachunkowości, o podatku dochodowym od osób prawnych, a także o podatku dochodowym od osób fizycznych. W większości przypadków firmy wykorzystują przynajmniej jeden przedmiot, który stanowi środek trwały w przedsiębiorstwie. Rzadko występują sytuacje, w których przedsiębiorcy nie posiadają żadnych środków trwałych. Niestety, kwalifikacja do ewidencji środków trwałych to niełatwe zadanie, w tym i dla osób prowadzących firmę od wielu lat.
Co to są środki trwałe?
Według ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych środki trwałe to składniki majątku, które:
- są kompletne i możliwe do użytkowania
- są wykorzystywane w działalności gospodarczej
- stanowią własność lub współwłasność podatnika
- ich wartość początkowa jest wyższa niż 10 000 zł
- zostały nabyte lub wytworzone we własnym zakresie
- czas ich użytkowania jest dłuższy niż 1 rok
Co można zaliczyć do środków trwałych?
Pomimo znajomości definicji środka trwałego wielu przedsiębiorców ma wątpliwości co jest składnikiem majątku trwałego. Dlatego poniżej przedstawiamy listę najczęstszych przedmiotów, które po spełnieniu wcześniej wspomnianych ustawowych kryteriów, uznajemy za trwałe składniki majątku:
- zestawy komputerowe
- samochody
- dzieła sztuki
- maszyny
- inwentarz żywy
- nieruchomości
Jak ustalić wartość początkową środka trwałego?
Przed wprowadzaniem środków trwałych do majątku przedsiębiorstwa należy ustalić ich wartość początkową. Wartość początkowa środka trwałego zależy od sposobu jego nabycia. Zgodnie z ustawą o PIT za wartość początkową środków trwałych uznaje się:
- cenę ich nabycia (w przypadku odpłatnego nabycia);
- cenę ich nabycia powiększoną o wartość przychodu (w sytuacji częściowego odpłatnego nabycia);
- wartość rynkową z dnia nabycia (w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób);
- cenę wytworzenia (w razie wytworzenia we własnym zakresie).
Warto pamiętać, że czynni podatnicy VAT powinni za wartość początkową środka trwałego przyjmować wartości netto. Natomiast jeśli chodzi o nievatowców, czyli biernych podatników VAT, to wartość początkową stanowi pełna kwota zakupu (wartość brutto).
Kto jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji środków trwałych?
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 23 grudnia 2019 roku w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów osoby fizyczne, przedsiębiorstwa w spadku, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, które mają założoną działalność gospodarczą i są zobowiązane do prowadzenia księgi przychodów i rozchodów – muszą prowadzić ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Taki obowiązek mają także osoby rozliczające się ryczałtem.
Prowadzenie ewidencji środków jest konieczne do zaliczania amortyzacji jako kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku braku ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
Kiedy dokonać wpisu w ewidencji środków trwałych?
Środki trwałe wpisuje się do ewidencji w tym samym miesiącu, w którym zostały przekazane do użytkowania. Warto zaznaczyć, że data nabycia nie musi być równoznaczna z datą przyjęcia do używania środka trwałego. Dniem nabycia jest zazwyczaj data, która jest na fakturze, rachunku albo umowie. W przypadku błędu – możliwe jest dokonanie korekty we wpisie w ewidencji środków trwałych.
